Pallotyni w Polsce

Z historii SAC na Ziemiach Polskich

Pocztki

Ks. Alojzy Majewski SACIdee w. Wincentego Pallottiego przeszczepi na ziemie polskie ks. Alojzy Majewski, kapan diecezji warmiskiej, wraz z ks. Alojzym Hubnerem.

Ks. Majewski wstpi do ?pallotynw" w roku 1901. Po paru latach pracy misyjnej w Kamerunie, przyby na teren rozdartej zaborami Polski. Po wielu prbach zgod na osiedlenie si otrzyma od w. Jzefa Bilczewskiego, wwczas metropolity lwowskiego. Pierwotnym zamiarem ks. Majewskiego byo przygotowanie kadr do pracy wrd Polonii. Ksia otrzymali dom w filii parafii Kochawina, we wsi Jajkowce, ktrej cz zamieszkaa przez Polakw nosia nazw Antoniwki (ok. 90 km na pd.-wsch. od Lwowa). Kochawina bya wtedy znanym w Polsce wschodniej sanktuarium maryjnym. (askami syncy obraz Matki Boej Kochawiskiej znajduje si obecnie u ojcw Jezuitw w Gliwicach.)

Ju w grudniu 1907 r., pojawi si pierwszy kandydat do Stowarzyszenia, a w nastpnych latach kolejni. Teren Galicji otrzyma rang dystryktu i zosta podporzdkowany bezporednio Zarzdowi Generalnemu w Rzymie. Po dwch latach, wskutek rnych niedogodnoci, ksia wraz z kandydatami przenieli si do Wadowic na Kopiec, gdzie osiedli ju na stae. Dom wadowicki jest uwaany dzi za dom macierzysty Stowarzyszenia. W Wadowicach powstaa placwka wychowawcza pod nazw Collegium Marianum. Oprcz placwki na Kopcu Pallotyni posiadali dom nowicjatu w Bochni. Wspaniale rozwijajce si dzieo w znaczcy sposb zniszczya I wojna wiatowa, cho w czasie jej trwania otrzyma wicenia kapaskie pierwszy pallotyski wychowanek.

Okres midzywojenny

Krlowa ApostowPo wojnie skoncentrowano si przede wszystkim na edukacji i przygotowaniu kadr duchowych i intelektualnych do dalszego rozwoju, dlatego wysyano alumnw na studia zagraniczne do Rzymu i do Limburga, stolicy macierzystej prowincji ks. Majewskiego. Kiedy ks. Majewski rezygnowa z przeoestwa nad dystryktem polskim, w 1925 r., Pallotyni posiadali dwa domy w Wadowicach i Sucharach, 13 ksiy, 33 klerykw, 57 braci i postulantw raz 200 gimnazjalistw.

Od pocztku pomocne w dziele apostolskim byo apostolstwo prasy. Pierwszy numer ?Krlowej Apostow" wyszed ju w dwa miesice po osiedleniu si w Jajkowcach i jako miesicznik ukazywa si w nakadzie 10 tys. egzemplarzy, by doj do 44 tys. w 1932 r. Pismo przybliao ideay w. Wincentego Pallottiego, prowadzio akcj powoaniow, promisyjn oraz patriotyczn w duchu mioci do Ojczyzny. Kontakt z czytelnikami pozwala na gromadzenie potrzebnych na ten cel rodkw pieninych. W ten sposb zawizyway si wsplnoty wsppracownikw i dobrodziejw, ktre stanowiy zalek Zjednoczenia na ziemiach polskich. Ich formowanie ulego wzmocnieniu od roku 1925, kiedy zaczto organizowa dla wsppracownikw rekolekcje, dni skupienia i zjazdy.

PallotyniDrugim istotnym przedsiwziciem wydawniczym by ?Kalendarz Krlowej Apostow". W roku 1925, zacz take wychodzi miesicznik ?Rodzina Polska", powicony formacji rodzin. Dla potrzeb wsppracownikw wydawano kwartalnik ?Aposto wrd wiata". Rozwino si wydawnictwo ksieczek do naboestwa, ksiek religijnych. W latach 30, zaczto te wydawa cay szereg pism codziennych. By to okres bardzo szybkiego i dynamicznego rozwoju Stowarzyszenia. Powstay nowe placwki w Otarzewie (gdzie rozpoczto budow seminarium duchownego), Chemnie, Warszawie, Berezie Kartuskiej i Radomiu.

W 1933 r., wszystkich czonkw byo 217. Ten dynamiczny rozwj sprawi, e (4 kwietnia 1935 r.) polska Regia zostaa podniesiona do rangi Prowincji pw. Chrystusa Krla. (Wezwanie zatwierdzono oficjalnie 14 marca 1942r.)

Druga wojna wiatowa zakoczya si mierci 28 pallotynw polskich. Dwch spord nich, ks. Jzef Jankowski (wizie Auschwitz) i ks. Jzef Stanek (kapelan AK w Powstaniu Warszawskim) doczekao si beatyfikacji. Szeciu innych, to kandydaci na otarze. Wrd nich jest m. in. ks. Stanisaw Szulmiski, ofiara i wizie agrw sowieckich.

Po II wojnie wiatowej

Po wojnie, wskutek zmiany granic Polski, pallotyskie pole pracy przesuno si na Zachd. Przejto nowe domy w Zbkowicach lskich, osiedlono si w Wabrzychu, Gdasku, Szczecinie i Czstochowie. Wanym orodkiem, znanym potem z wydawnictwa ?Pallottinum", sta si Pozna. W 1946 r., powstaa Regia Miosierdzia Boego we Francji, a jej siedziba w Paryu i wydawnictwo ?Editions du Dialogue" stao si w latach 70 i 80 wanym orodkiem dyskusji i wymiany myli niezalenej. Powstaa te Delegatura w USA.

W 1947 r., Stowarzyszenie liczyo 75 ksiy, 62 braci, 14 klerykw. Sytuacja polityczna, jaka zaistniaa na dobre po roku 1948, uniemoliwiaa dalsze szerzenie si idei ZAK, tym bardziej, e komunistyczny reim systematycznie likwidowa wszelkie niezalene organizacje, w tym rwnie katolickie. Ofiar tych represji pady take gimnazja w Wadowicach i Chemnie. Oprcz duszpasterstwa parafialnego rozwina si dziaalno misyjno-rekolekcyjna, za ktr Pallotyni byli bardzo cenieni. Wanym przejawem tej aktywnoci stao si szerzenie ?kultu fatimskiego", zapocztkowane pod koniec lat 50 w Zakopanem, dziki peregrynacji figurki Matki Boej Fatimskiej, otrzymanej od ks. kard. Wyszyskiego. Warto pamita, e ?kultfatimski", niemal do koca lat 80, by przez wadze komunistyczne zwalczany, a potem ledwie tolerowany.

Inauguracja roku akademickiego w WSDPallotyni zasynli na tym polu dziaalnoci take z propagowania kultu Miosierdzia Boego, ktrego pocztki zwizane s z Czstochow i z osob ks. Stanisawa Wierzbicy, ofiary komunistycznych przeladowa. W osobie ks. Ignacego Cielaka, Pallotyni maj te udzia w powstaniu Apelu Jasnogrskiego.

Mocnym impulsem dla rozwoju Stowarzyszenia bya beatyfikacja (2 stycznia 1950 r.), a nastpnie kanonizacja (20 stycznia 1963 r.) jego Zaoyciela - Wincentego Pallottiego. Sobr Watykaski II, poprzez swoje deklaracje, otworzy take pole dla szerokiej dziaalnoci wieckich w Kociele i umoliwi peniejsz realizacj myli w. Wincentego.

Dziaalno misyjna

Rozwinicie dziaalnoci misyjnej, ze wzgldw politycznych, stao si moliwe dopiero w latach 70. Wprawdzie w roku 1961 wyjecha do Afryki a nastpnie do Indii ks. Adam Winiewski, twrca prnego orodka opieki nad trdowatymi, ale o pocztku szerokiej dziaalnoci misyjnej moemy mwi dopiero od roku 1973, kiedy wyjechali pierwsi misjonarze do Rwandy i Brazylii.

Z biegiem lat, dziaalno misyjna poszerzya si o nowe kraje: Rep. Dem. Konga (ex-Zair), Kore Pd., Papu Now Gwine, Wybrzee Koci Soniowej oraz Kolumbi i Wenezuel. Dla potrzeb dziaalnoci misyjnej powoano, w 1974 r., Sekretariat Misyjny, ktry od roku 1976 znajduje si w Zbkach k. Warszawy. Sekretariat jest orodkiem animacyjnym budzcym wiadomo misyjn poprzez rekolekcje, organizowanie niedziel misyjnych, dziaalno wydawnicz (m. in. ?Posyam Was"). Sekretariat gromadzi take rodki materialne konieczne dla wspierania dziaalnoci misyjnej i ewangelizacyjnej. Przy Sekretariacie powstao prne wydawnictwo ?Apostolicum".

W ramach Sekretariatu Misyjnego wyksztaci si te Sekretariat ds. Ewangelizacji Wschodu wspierajcy prac Pallotynw na Kresach Wschodnich. Nowa rzeczywisto i nowe wyzwania stworzyy moliwo do twrczej dyskusji nad celami i natur Zjednoczenia. Ta dyskusja toczona jest z nadziej na znalezienie takiej formuy ZAK, ktra ujmie jak najwierniej myl w. Wincentego Pallottiego, a rwnoczenie pozwoli odpowiedzie twrczo na znaki czasu.

Obecnie dwie polskie prowincje: Chrystusa Krla i Zwiastowania Paskiego (wyodrbniona po podziale 25 marca 1993 r.) licz razem ponad 600 czonkw: ksiy, braci, klerykw i nowicjuszy, co stanowi ok. 1/4 wszystkich czonkw Stowarzyszenia rozsianych po caym wiecie.

rdo: Ks. Franciszek Gomuczak SAC, W duchu wieczernika (Posyam Was, 3/2007, ss. -6)